ලක්දිව පොසොන් පොහොයේ අසිරිමත් සලකුණ

සිරිලක් බිම උත්සව සිරියෙන් කුළුගන්වන, මෙරට වැසියන්ගේ සිත් සතන් දහම් රසයෙන් පොබයන පොසොන් පොහොය අද දිනට උදා වේ. එම පොසොන් පොහොයේ අනූපමේය සලකුණ නම් අරහත් මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ බව අපි දනිමු. සිරිලක් වැසියන් විසින් උන්වහන්සේ සමරනු ලබනුයේ ඉමහත් බැතියෙනි. දෙවනපෑතිස් නිරිඳුන්ගේ කාලයේ සිට අද දක්වාම මෙරට වැසියන් විසින් අත් විඳීනු ලබන කායික මානසික අස්වැසිල්ලේ නියමුවාණන් වීම ප්‍රධාන හේතුවයි. ලක්වැසියන් උන්වහන්සේ අනුබුදු යන වෙසෙසි පදයෙන් හැඳීන්වීමට බැතිමත් වන්නේ ඒ හේතුවෙනි. එබැවින් අදවන් දිනෙක අනුබුදු මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ පිළිබඳව මතකය අවදි කිරීම, දන් පැන් දීම, මලක් පහනක් පිදීම හෝ පෙහෙවස් සමාදන්වීම වැනි උතුම් පිළිවෙතකින් උන්වහන්සේ පිදීම යුතුකමක් ම නොව එය අපගේ මිනිසත් බව ද වේ. බොදුනුවන් වශයෙන් අප විසින් නිබඳ සිහිපත් කරනු ලබන මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ වූ කලී, යුද බලයෙන් දඹදිව සලිත කළ, නැණ බලයෙන් බුදුදහම ලොව පතළ කළ ධර්මාශෝක නම් නිරිඳුන්ගේ පුතණුවෝ ය. උන්වහන්සේ එවකට ලකිසුරන් වූ දෙවනපෑතිස් රජුට තමන් හඳුන්වා දෙනු ලැබූයේ රජ පෙළපත් වාසගම් ආදියෙන් නොව “මහරජ, අපි ධර්මරාජයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ ශ්‍රමණයෝ වෙමු” යනුවෙනි. එහෙයින් මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ භූමිකාව ලක්දිව තුළ සිදු වූයේ උතුම් බුද්ධපුත්‍රයන් වහන්සේ නමකගේ කාර්යභාරයක් වශයෙන් බව අප මූලික වශයෙන්ම සිහියේ තබා ගතයුතු කරුණකි. එහෙත් ඒ උතුමාණෝ වූ කලී සාමාන්‍ය බුද්ධපුත්‍රයන් වහන්සේ නමක් නො වෙති. සකල ක්ලේශයන් සිඳ බිඳ දැමූ හෙයින් ද, සව් මරුන් පැරද වූ ගති ස්වභාව ඇති හෙයින් ද, ක්ෂීණාශ්‍රව වූ බුද්ධපුත්‍රයන් වහන්සේ නමක් ම වෙති. ලක්දිවට වැඩම කළ උන්වහන්සේගේ ගුණ බලය හා ප්‍රඥා මහිමයත්, සත්වයා කෙරෙහි පැවති අපරිමිත කරුණාව හා කැපවීමත් ඇස් පනාපිට දුටු ලක්වැසියනගේ හදවතට දැනුණේ උන්වහන්සේ දෙවැනි බුදුවරයෙකු ලෙසිනි. එහෙයින් ඔවුනට උන්වහන්සේ අනුබුදු වූහ. බුදු සිරිපා පහසින් ලක්බිම පවනීය වූ ලක්වැසි ජනයාට මිහිඳු තෙරණුවන් පැමිණෙන තෙක් රජුන්ගේ හසුන් එහෙ මෙහෙ රැගෙන යන රාජ දූතයෝ සිටියහ. රාග, ද්වේෂ, මෝහාදියෙහි සිත් අලවන වදන් තෙපලන මාර දූතයෝ ද සිටියහ. එසේම ව්‍යාධි හා මරණ දුක්ඛයෙන් සිත් කම්පා කරවන දේවදූතයෝ ද සිටියහ. එහෙත් උතුම් දහම් පණිවුඩයක් රැගෙන ආ ධර්මදූතයෝ නොවූහ. මෙම සුන්දර දිවයිනට ලොව්තුරා බුදුරදුන්ගේ දහම් පණිවුඩය රැගෙන ආ පළමු ධර්ම දූතයාණෝ නම් මිහිඳු මාහිමිපාණන් වහන්සේ ම වෙති. සයුරෙන් වට වූ මෙම කුඩා දිවයින දහමින් ඔද ගැන්වුවහොත් ලෝක සත්වයාගේ ශාන්තිය වෙනුවෙන් කෙතරම් මහඟු මෙහෙවරක් කළ හැකි දැයි නිවැරැදිව උපකල්පනය කරමින් ක්‍රියාකළ ප්‍රථම දූරදර්ශී චින්තකයාණෝ ද උන්වහන්සේ ම ය. අනෙක් පසින් මිහිඳු තෙරණුවෝ රූපකාය සම්පත්තියෙන් මෙන්ම උගත් බවින් හා බුද්ධිමත් බවින් ද පිරිපුන් යතිවරයාණන් කෙනෙක් වූහ. ලක්දිවට පැමිණෙන විට ත්‍රිපිටකය හා එවකට පැවති අටුවා ග්‍රන්ථ ද උන්වහන්සේ රැගෙන ආහ. ඒවා නවක භික්ෂූන්ට ඉගැන්වූහ. ලක්දිව කුලදරුවන් පැවිදි කරවා ඔවුන් ලවා පෙළෙහි ගැඹුරු දහම් පදයන්ට අරුත් විවරණ ලියවා තැබූහ. විනය පරපුරක් පවත්වාගෙන ආහ. ඒ අනෙකක් නිසා නොව පර්යාප්තිය මෙන් ම ප්‍රතිපත්තිය ද ශාසනයේ පැවැත්මට ඉවහල් වන බැව් දත් හෙයිනි. එහෙයින් උන්වහන්සේ ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂූ පරම්පරාවේ පළමු ධර්මාචාර්යවරයාණෝ ද වන්නාහ. අසිරිමත් රටක් හා ජාතියක් ගොඩ නගන්නට අවැසි සැලසුම පිළිබඳව මනා වැටහීමක් මිහිඳු තෙරණුවන්ට විය. උන්වහන්සේගේ පළමු හමුවීමෙන්ම ලක් නිරිඳුන් ඉමහත් සේ පැහැදුණි. දින කිහිපයක් ඇතුළත දස දහස් ගණනින් ජනී ජනයා උන්වහන්සේගේ දහම් ඇසීමට ඒකරාශී විය. ඉතිහාසය සටහන් කරන පරිදි මාසයක් ඇතුළත බුදුදහම වැළඳ ගත්තෝ සංඛ්‍යාවෙන් සතළිස් දහසක් වූ හ. මෙරට රජ දරුවන්ගේ උයන් කෙළි සඳහා පැවති නන්දන වනය, මහමෙවුනාව වැනි උයන් සසුනට පිදූ ආරාම බවට පත්විය. එපමණක් නොව රජ මාළිගා සහ සුවිසල් මැඳුරු පන්සල් විය. දිය පොකුණු, මංමාවත්, තුරුලතා ආදියෙන් පමණක් නොව මුළු ලක්දිවින් ම බුදුසසුන යළි යළිත් පිදීමට තරම් රජුන්ගේ හා වැසියන්ගේ සිත් පුබුදාලීමට උන්වහන්සේ සමත් වූහ. සිත පිරෙනුයේ කුස පිරුනොත් ය. කුස පිරෙනුයේ ගත සැලුණොත් ය. ගත සැලෙනුයේ දිරිය ඇතොත් ය, යන්න මැනවින් දත් මිහිඳු හිමියෝ මෙරටට නොයෙක් සිප් සතරෙහි කෙළ පැමිණි දහ අට කුලයක ශිල්පීන් ද රැගෙන ආහ. එමගින් ඇළ, දොළ, ගංගා, වැව් පොකුණු වන සෙනසුන් දාගැබ් ආදිය ද, රජකම, ගුරුකම, වෙදකම හා හෙදකම ඈ දිවි පැවතුම් ක්‍රම ද, සිප්සතර හා නන්විධ සාහිත සංගීත කලාවන් ආදිය ද මෙරට වැසියාට ප්‍රගුණ කර වූ හ. එහිලා තත්පරවීමට, වැසියා තුළ දිරිය වැඩවීමට මිහිඳු මාහිමියෝ අනුශාසනා කළෝ ය. ජීවිතයේ නව මානයන් දැකීමට ඔවුනගේ දෑස් විවර කළෝ ය. එහෙයින් උන්වහන්සේ හෙළ දැයේ අද්විතීය මාර්ගදර්ශකයාණෝ මෙන්ම අනුශාසකවරයාණෝ ද වෙති. නීතිය යුක්තිය පසිඳලීමෙහි ලා ද, දැහැමි ලෙස රට පාලනයෙහි ද, නොවක් බවින් මෙන්ම මුදු ගුණයෙන් රටවැසියන් සිත් තුටු කිරීමෙහි ද රජුන්ට මං කියාදුන් හෙයින් රජුන්ගේ උපදේශකයාණෝ ය. මිහි මඬලේ වන ලතා, ඇල දොළ ගංගා ආදියේ උරුමක්කාරයෝ මනුෂ්‍යයෝ ම පමණක් නොවෙති. කුරා කුහුඹුවාගේ සිට සියලු ප්‍රාණීහු ද අප්‍රාණික තුරු ලතා කඳු ශිඛර පර්වත ගංගා ආදීහු ද එහි හිමිකරුවෝ ය. එබැවින් රජෙකු අතට පත් අවිය පවා සප්‍රාණික අප්‍රාණික සියලු වස්තූන්ගේ රැකවරණයට මිස ඔවුන් පෙළීමට නොවන බව කියා දුන්නේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ය. එබැවින් උන්වහන්සේ මේ භූමි භාගයේ විමුක්තිදායකයාණෝ වෙති. පොසොන් පෝදා ගුවන් ගැබින් මිස්සක පව්වට මතු වූ ඒ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ යළි දඹදිවට නො වැඩියහ. අසූ වසක් උන්වහන්සේගේ දිවි කැපකොට පුන් සඳ මෙන් ලක්දිව බබුළුවා දෙවනපෑතිස් රජුගේ බාල සොයුරු උත්තිය රජු දවස සෑගිරියේ දී සිරි ලක්වැසියන් සංවේගයට පමුණුවා පිරිනිවන් පෑහ. උත්තිය මහරජු මහත් හරසරින් උන්වහන්සේගේ ආදාහන කටයුතු සිදු කරවූ අතර ධාතු නිදන් කොට ස්තූප ද ඉදි කළහ. උන්වහන්සේ වැඩි කලක් වැඩ විසූ මිහින්තලයේ ධාතු නිදන් කොට ඉන් එක් ස්තූපයක් ඉදිකළ අතර කළගුණ දත් වැසියෝ දැනුදු එක් දහස් අටසිය සතළිසක් පඩි පේළි නගිමින් එය නැමදීමට යති. අතීතයෙහි සිටම අඛණ්ඩව සිංහල වැසියෝ ඉමහත් බැතියෙන් මිහිඳු හිමියන් සැමරූහ. දන් පහන් දීම, තොරණ ධජ පතාක නැංවීම, පස්පවින් වැළකී අටසිල්, දසසිල් සමාදන්වීම, මිිහිඳු පෙරහර පැවැත්වීම ආදී අනේකවිධ පූජෝපහාර මේ අතර විය. උන්වහන්සේගේ නොනිමි මෙහෙවර සිහි කරනු වස් මහසෙන් රජුගේ පුත් සිරිමෙවන් රජු පොසොන් උත්සවය පැවැත්වූ අයුරු මහාවංසයෙහි සටහන් කොට ඇත. ඒ අනුව සිරිමෙවන් රජු මිහිඳු හිමියන්ගේ සිරුරේ තරමට රුවන්මුවා පිළිමයක් කරවා වප්මස පුරපස සතවක් දා මිහින්තලාවේ අඹතලා වෙහෙරට වැඩම කරවීයැ. නවවන දා මිහින්තලයේ සිට අනුරපුර තෙක් සැරසූ මහ මග ඔස්සේ එම පිළිරුව රජ තෙමේම මහ පෙරහරකින් ගෙනගොස් තමාම නුවර නැගෙනහිර දොරටුව අසල කරවු සොත්ථියාකර විහාරයේ තෙදිනක් වඩා හිඳුවා යළිදු නුවර සරසවා දොළොස් වන දා එතැනින් පිටත්ව මහජන උපහාර මැද මහාවිහාරයට වැඩම කරවා මහ බෝ මළුවේ තෙමසක් වැස්වීය. ඉන් අනතුරුව රජමාලිගයට නුදුරින් විශේෂ මන්දිරයක් ඉදිකරවා එම පිළිරුව එහි තැන්පත් කොට මතු එන රජ දරුවන් ද අවුරුදු පතා මෙම මිහිඳු උළෙල පැවැත්විය යුතු යැයි නියෝගයක් ද කළේ ය. මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ සිය මුළු දිවියම ගත කළේ ලක් වැසියනගේ හිතසුව සඳහා ය. සාංචියේ හමු වූ කැණීම්වල මිහිඳු හිමියන්ගේ හා යෝනක ධම්මරක්ඛිත හිමියන්ගේ පමණක් ධාතු නොතිබූ හෙයින් මුන්වහන්සේලා ඒ ඒ දේශයන් සඳහාම තම ජීවිත කාලය පුද දුන් බවත්, යළි සිය රටට නොපැමිණි බවත් හඳුනාගෙන තිබීම මෙයට නිදසුනකි. සිය දහස් ගණන් යතිවරුන්ගෙන් හා දාගැබ් කුටි ආදියෙන් සුදුම් ලද එකල මුළු අනුරපුර පොළොන්නරු නගර ම හුදු පන්සල් බිම් බඳු වූයේ ද, සයුරු පරයන වැව් නිම වූයේ ද, අහස සිඹින දාගැබ් සහ සීගිරිය වැනි විස්මිත නිමැවුම් ආදිය බිහි වූයෙත් මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ අසම වූ කැපවීම නිසාවෙනි. මෙම නිමැවුම් ඇසුරෙන් එකල ජනයා පමණක් නොව මෙකල ජනයා ද ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ගණනින් ආතතියේ දාහය පමණක් නොව කුස ගිනි දාහය ද සංසිඳුවා ගනිති. වර්තමානයේ වෙසෙන අපි බුදුවරයෙකු හා සමානව ලක් වැසියන් වන අප කෙරෙහි මෙම උත්තම බුද්ධ පුත්‍රයාණන් වහන්සේ විසින් කළ මෙහෙවරෙහි අගය අමතක නොකළ යුතු ය. උන්වහන්සේ මෙවන් පොසොන් පෝ දිනෙක හෝ මහත් බැතියෙන් පිදිය යුතු ම ය. එකී පිදුම ද ආමිෂයට වඩා පිළිවෙතට නැඹුරුව කිරීම ම අගනා බව සිහි තබා ගත යුතු ය. කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ පාලි හා බෞද්ධ අධ්‍යයනාංශයේ,  මහාචාර්ය  මකුරුප්පේ ධම්මානන්ද හිමි උපුටා ගැනීම බුදුසරණ පත්‍රයෙනි.

සම්බුදු තෙමඟුල් සිරියෙන් බබළන අසිරිමත් වෙසක් පුන් පොහෝදා

අප මහ බෝසතුන් මව්කුසින් බිහිවීම, සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වීම හා බුදුරදුන් පිරිනිවන් පෑම ද සිදු වූයේ වෙසක් පුන් පොහෝ දිනක ය. තවද අප තථාගත සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් පසු කිඹුල්වත් නුවරට වැඩම කිරීම, එහිදී ශාක්‍යයන්ගේ මානය බිඳීමට යමා මහ පෙළහර දැක්වීම, වෙසක් පොහෝ දිනක සිදු වී තිබේ. විජය කුමරු ලංකාවට පැමිණීම හා ඒ සමග මෙරට සිංහල ජාතිය ඇති වීම ද, දුටුගැමුණු රජතුමා රුවන්වැලි සෑය ඉදි කිරීමට පටන් ගැනීම ද වෙසක් පොහෝ දිනකම සිදු වී තිබේ.

සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් පුරා බුද්ධ කාරක පාරමිතා ධර්ම සම්පූර්ණ කළ අප මහා බෝධිසත්වයෝ වෙස්සන්තර ආත්ම භාවයෙන් චුත වී තුසිත දෙව්ලොව සංතුසිත නම් වූ දෙව් රජව උපන්හ. උන්වහන්සේට මිනිස් ලොව ඉපිද සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත්වීම සඳහා කාලය උදා වී ඇති බව දුටු දිව්‍ය බ්‍රහ්මාදීහු ඒ සඳහා මෙසේ ආරාධනා කළහ.

“කාලෝ යංතේ මහා වීර
උප්පජ්ජ මාතු කුච්චියං
සදේවකං තාරයන්තෝ
බුජ්ඣස්සු අමතං පදං”

“මහා වීරයාණන් වහන්ස, දෙව් මිනිසුන් සහිත සත්වයින් සසර දුකින් එතෙර කරවීම පිණිස මිනිස් මව් කුසක ඉපිද අමත මහා නිවන් අවබෝධ කර ගැනීමට දැන් ඔබවහන්සේට කාලය උදා වී ඇත.”

මෙම ආරාධනාව කරුණාබර හදින් පිළිගත් අප බෝසතාණන් වහන්සේ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට සුදුසු කාලය, දේශය, ද්වීපය, කුලය හා මව යන කරුණු සම්පූර්ණ වී දැයි දිවැසින් විමසා බැලූ සේක. ඒ අනුව පරමායුෂ අවුරුදු සියයක් වූ මිනිස් ලොව, උසස් වූ ජම්බුද්වීපයේ බුද්ධිමතුන්ට නිවාස වූ මධ්‍ය දේශයේ, ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ශාක්‍ය කුලයේ, ශිලාදි ගුණෝපේත මහාමායා දේවියගේ කුස පිළිසිඳ ගැනීමට උන්වහන්සේ අධිෂ්ඨානය කළ සේක. ඒ අනුව ඇසළ පුන් පොහෝ දිනක අප මහා බෝසතාණන් වහන්සේ මහා මායා දේවියගේ කුස පිළිසිඳ ගත් අතර ඉන්පසු එළඹි වෙසක් පුන් පොහෝ දා මහාමායා දේවිය සිය මව්පියන් දකින්නට දෙව්දහ නුවරට යන ගමනේ ඉතා රමණීය වූ ලුම්බිනි නම් සල් වනයට ළඟා වීමත් සමග ම උන්වහන්සේ මව්කුසින් බිහි වූ සේක.

එලෙස වෙසක් පුන් පොහෝ දා මව්කුසින් බිහි වූ බෝසතුන් බ්‍රහ්මයන් සිව් දෙනෙකු විසින් රන් දෑලකින් පිළිගත් අතර ඔවුන් අතින් සතරවරම් දෙවිවරුන් ද ඒ අය අතින් ඇමැතිවරු ද

පිළිගත්හ. ඇමැතිවරුන්ගේ අතින් පොළොවට බසින විට උන්වහන්සේගේ පය පිළිගැනීමට පොළොව පලාගෙන නෙළුම්මල් පැන නැගී හෙයින් ඒ මත පියවර හතක් තබා අප බෝසතාණන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

“මම ලොවට අග්‍රවෙමි, මම ලොවට ජ්‍යෙෂ්ඨ වෙමි. ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි. මේ මගේ අන්තිම ඉපදීමයි. මෙයින් පසු මට නැවත උපතක් නැත.”

වෙසක් පොහෝ දිනක සිදු වූ මෙම ප්‍රාතිහාර්යයෙන් පසු ඉතා අසාමාන්‍ය ගතිලක්ෂණවලින් හෙබි බෝසතාණන් වහන්සේ මුළු ලොවට පහනක් සේ බබළමින් වැඩෙන්නට වූ සේක. එසේ වැඩිවියට පත් උන්වහන්සේ සොළොස් වියට පත් වූ පසු යශෝධරා දේවිය සරණපාවා ගෙන රම්‍ය, සුමර්‍ය හා සුබ යන මාලිගා තුනෙහි දෙවියෙකු ලෙස කල්ගත කළ සේක. මෙසේ සැප විඳින්නා වූ අප බෝසතාණන් වහන්සේ සියල්ල අනිත්‍ය වන ආකාරය අවබෝධ කර ගනිමින් මහල්ලෙක්, ලෙඩෙක්, මලමිනියක් හා පැවිදි රුවක් යන සතර පෙර නිමිති දැක ගිහි ජීවිතය පිළිබඳ කලකිරී මහාභිනිෂ්්ක්‍රමණය කර තවුස්පැවිද්දෙන් පැවිදි වූ සේක. මෙසේ ගිහිගෙයින් නික්ම, තවුස් පැවිද්දෙන් පැවිදිව වසර හයක් මුළුල්ලේ ඉතාමත් ම දුෂ්කර ප්‍රතිඥාවක් අනුගමනය කළ අප බෝසතාණන් වහන්සේ ඉන්පසු එළඹුණ වෙසක් මස පුර තුදුස්වක් දින රාත්‍රී කාලයේ සිහින පහක් දුටු අතර ඒ සිහිනවල තේරුම් විමසා බලා තමන් ඒකාන්තයෙන් ම සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත්වන බව පසක් කොටගත්හ.

සුජාතා සිටු දියණිය විසින් පුදන ලද කිරිපිඬු දානය පිළිගෙන නේරංජනා ගං තෙරට වැඩම කර අධිෂ්ඨානයක් කළ සේක. තමන් බුද්ධත්වයට පත් වන්නේ නම් සිය පාත්‍රය උඩුගං බලා ප ා වී යා යුතු යැයි උන්වහන්සේ අධිෂ්ඨාන කර පාත්‍රය ගඟට දැමූ කල එය උඩුගං බලා පාවෙන්නට වූ අතර ඒ දැක සතුටු වී ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේ වෙත වැඩම කර අපරාජිත පර්යංකයෙන් වැඩසිටි සේක.

මෙසේ වැඩ සිටින බෝසතුන් බිය ගැන්වීමට වසවර්තී මාරයා කොපමණ, උත්සාහ කළත් එයින් පලක් නොවූ තැන, උන්වහන්සේ මාරයා තැති ගන්වා මාර සෙනග පලවාහැර අවසානයේ දී චතුර්ථ ධ්‍යානයෙන් නැගී සිටි පුබ්බේනිවාසානුස්සති ඥානය උපදවාගත්සේක. ඉන් අනතුරුව දිට්ඨි විසුද්ධිය, කංඛාවිතරණ විසුද්ධිය, පටිපදාඤාණ දස්සන විශුද්ධිය හා ඤාණ දස්සන විසුද්ධිය ඇතිකර ගත් බෝසතාණන් වහන්සේ අවසානයේ උතුම් වූ අර්හත් මාර්ග ඵල ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූ සේක. මෙලෙස අප මහා බෝසතාණන් වහන්සේ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූයේ කලියුග වර්ෂයෙන් 2513 ක් වූ වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහෝදා ය.

මෙලෙස සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් අප තිලෝගුරු සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ වසර හතළිස් පහක් දෙව් මිනිසුන්ගේ යහපත සඳහා දහම් දෙසමින් මෙලොව වැඩ සිටි සේක. ඒ වන විට උන්වහන්සේ අසූ වියට එළඹ සිටිසේක්. මාරයා උන්වහන්සේට පිරිනිවන් පාන මෙන් කළ ආරාධනාව පිළිගෙන විශාලා මහනුවර මහාවනයෙහි කූඨාගාර ශාලාවට සියලු භික්ෂූන් රැස් කරවා අවසානයේ දී මෙසේ වදාළ සේක.

“මහණෙනි, මම දැන් ඔබ අමතමි, සියලු සංස්කාර ධර්මයෝ නැසෙන සුළු ය. අප්‍රමාදීව කටයුතු කරව්. මෙයින් තුන් මසක් ගත වූ විට තථාගතයාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන්නේ ය.

තුන් මාසයක් ගත වූ විට වෙසක් පුන් පොහෝ දින උදා විය. අප තථාගත සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු පිරිසක් පිරිවරාගෙන කුසිනාරා නුවර උපවත්තන නම් වූ සාල වනෝද්‍යානයට වැඩම කොට එහි පනවන ලද ආසනයක සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුන සේක. එසේ සැතපී සිටි බුදුරජාණන් වහන්සේ ආනන්ද තෙරණුවන්ට ඉතා වටිනා අවවාද රැසක් ම ලබා දුන් සේක. මෙහිදී උන්වහන්සේ, තථාගතයාණන් වහන්සේ ආමිස පූජාවෙන් පුදනවාට වඩා ප්‍රතිපත්ති පූජාවෙන් පිදීම උසස් බව වදාළ සේක. තව ද, ශ්‍රද්ධාවන්ත කුල පුත්‍රයෙකු විසින් දැකබලා සංවේගය ඇති කරගත යුතු ස්ථාන සතර ලෙස බෝසතාණන් වහන්සේ උපන් තැන, බුදු වූ තැන දම්සක් පැවතුම් සුතුර දෙසූ තැන හා පිරිනිවන් පෑ තැන පෙන්වා දුන් සේක.

මෙසේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවසන් වශයෙන් අවවාද අනුශාසනා පැවැත් වූ තථාගත සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ එදින එනම් වෙසක් පුන් පොහෝ දින රාත්‍රී පශ්චිම යාමයෙහි තමන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන බව මල්ල රජදරුවන්ට දැනුම් දෙන මෙන් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට වදාරා අවසන් බුද්ධ වචනය ප්‍රකාශ කළසේක. එනම්, හන්දානි භික්ඛවේ ආමන්තයාමි වෝ වය ධම්මා සංඛාරා, අප්පමාදේන සම්පාදේථ යනුවෙන්, මහණෙනි, මම දැන් නුඹලා ආමන්ත්‍රණය කරමි. සියලු සංස්කාරයෝ විනාශ වන්නාහුය. අප්‍රමාදීව කටයුතු කරන්න යි දේශනා කළ සේක. මෙසේ දේශනා කළ තථාගතයාණන් වහන්සේ පළමු කොට ප්‍රථම ධ්‍යානයේ සිට නිරෝධ සමාපත්තිය දක්වා ද, නිරෝධ සමාපත්තියේ සිට චතුර්ථධ්‍යානය දක්වා ද සමවැද එයින් නැගී නිරුපදිශේෂ ලෙස පරිනිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. මුළු ලොවම සොවින් ඇලලුණ ඒ මොහොතේ සංවේගයට පත් ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා

“අනිච්චා වත සංඛරා උප්පාද වය ධම්මිනෝ, 

උප්පජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති තේසං වූ පසමෝ සුඛෝ”

යනුවෙන් ප්‍රකාශ කරද්දී මහා භයංකර භූමි චලනයත් ඇතිවිය. ආකාශය අන්ධකාර වී මහා ගර්ජනාවක් ඇති විය.

අලුතෑපොල ගණේකන්ද රජමහා විහාරාධිපති
කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ 
නූතන භාෂා අංශයේ (චීන) මහාචාර්ය, 
ආචාර්ය, රාජකීය පණ්ඩිත
නැදලගමුවේ ධම්මදින්න හිමි

බුදුසරණ පත්‍රයෙන් උපුටා ගැනීමකි.

Vesak Full Moon Poya Day Maha Parinirvanaya වෙසක් පුන් පොහෝ දින මහා පරින...

මේ උතුම් වෙසක් මාසයයි

බුදුරදුන් මහා කරුණාවෙන් නාගදීපයට වැඩම කළ සේක

බක් මාසය යනු බත් මාසය යි. කෘෂිකාර්මික ජීවිතයකට හුරු වූ ලක්වැසියා මහා අස්වැන්නක්, ලබා අටු කොටු පුරවා ගන්නා මාසය බක් මාසය යි. එසේ සමෘද්ධිමත් කාලයක් උදාවන විට අනෙකුත් ගස් වැල් ද පල බර වී පරිසරයේ සිත්කලු වෙනසක් ඇති වන විට ජනතාවට නිදහසේ ගත කිරීමට ගැළපෙන කාලයක් බක් මාසය තුළ උදාවෙයි. ඉතා ඈත කාලයේ පටන්ම ලක්වැසියන්ට බක් මාසය වැදගත් වූයේ මේ නිසා ය. ඒ අනුව මෙරට අලුත් අවුරුදු සමය උදාවන්නේ ද බක් මාසයේ ය.

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දෙවන ලංකාගමනය ලක්වැසියන්ට ලැබුණු අලුත් අවුරුදු තෑග්ගක් බඳු ය. ඒ වනවිට බුදුරදුන් බුද්ධත්වයට පත්ව පස්වන වර්ෂය ද උදාවෙමින් පැවතිණි. මහා කරුණාවෙන් ලොව දෙස බලා වදාරන බුදුරදුන් එකල ලංකාවේ වාසය කළ චූලෝදර හා මහෝදර නා රජුන් මැණික් පුටුවක් මුල්කර ගෙන යුද්ධ කිරීමට සූදානම් වන බව සැවැත්නුවර ජේතවනාරාමයේ වැඩ සිට දිවැසින් දුටු සේක.

එසේ යුද්ධයක් හටගත්තොත් අනාගතයේ සම්බුදු සසුන පිහිටන ශ්‍රී ලංකාවේ නාග පිරිසට සිදුවිය හැකි හානිය පිළිබඳ කල්පනා කළ උන්වහන්සේ මහත් කරුණාවෙන් යුක්තව බක් මස අව පසළොස්වක පොහෝ දිනක ශ්‍රී ලංකාවට දෙවන වර වැඩම කළ සේක.

මහෝදර නා රජු ලංකාද්වීපයේ සිට මහා සමුද්‍රයේ යොදුන් පන්සියයක් දුරට බලය පතුරවා ගෙන සිටි අතර ඔහුට “ තිරවිතා” නම් නැගෙණියක් වූවා ය. කන්වඩමන් නම් පර්වතයේ විසූ නාගයෙකු සමඟ විවාහ වී සිටි ඇයට චුලෝදර නම් වූ පුත්‍රයෙක් සිටියේ ය. එකල චුලෝදර ලංකාවාසී නාගයන්ගේ ප්‍රධානියා විය. මහෝදරයෝ පියා මිය යන මොහොතේ දී තමා සන්තකව පැවති අගනා මැණික් පුටුව තිරවිකාට පැවරුවේ ය. එම වටිනා වස්තුව අත්පත් කර ගැනීමේ අරමුණින් මහෝදර හා චුලෝදර යුද්ධ කිරීම පිණිස නාගදීපයට රැස්වී කඳවුරු බැඳගත් හ.

ඊට පෙර වර්ෂයේ පොසොන් මාසයේ ශාක්‍ය, කෝලිය වංශිකයින් ජලය මුල්කර ගෙන මහා යුද්ධයක් කිරීමට සූදානම් වූ අවස්ථාවේ බුදුරජාණන් වහන්සේ එම ස්ථානයට වැඩමකර තම ඥාති පිරිසට අනුකම්පාකර යුද්ධයේ ආදීනව පෙන්වා වදාළේ යම් සේ ද, ඒ හා සමාන වූ මහා කරුණාවෙන් උන්වහන්සේ මේ ලංකාද්වීපයට වැඩමකර විනාශකාරී යුද්ධය වැළැක්වීමට කටයුතු කළේ බක් මස අව පුරපසළොස්වක පොහෝදා ය.

සිදුවීමට යන විනාශය දුටු බුදුරජාණන් වහන්සේ ආකාශයෙන් නාගදීපයට වැඩම කර අහසේ පලක් බැඳ වැඩසිටි සේක. බක්මහ අව පුරපසළොස්වක පොහෝදා මහා ඝනාන්ධකාරයක් මවා උන්වහන්සේ සියලු නාගයන් භීතියට පත් කළ සේක. භයින් ත්‍රස්ත වූ නාගයෝ බුදුරදුන්ගෙන් අභය ඉල්ලා බැගෑපත් වන්නට වූ හ.

සියලු දෙනා භය නිසා ත්‍රස්ත වන බවත්, ජීවිතයට ආශා කරන බවත්, ඒ නිසා යුද්ධය වනාහී නිරර්ථක ක්‍රියාවක් බවත් පැහැදිලි කළ උන්වහන්සේ යුද්ධ කිරීමෙන් ජාති ජාතිත් නොසංසිඳෙන වෛරයක් ඇතිවන නිසා වෛරය දුරු කළ යුතු බව වැඩිදුරටත් සඳහන් කළ සේක.

මෙහිදී උන්වහන්සේ ලක්වැසි නාගපිරිසට කාකෝලූක ජාතකය දේශනා කරමින් කපුටන් හා බස්සන් අතර කල්පයක් මුළුල්ලේ පවතින මහා වෛරය ඇති වූ ආකාරය විස්තර කළ සේක. ඉන් අනතුරුව ගත වූ පොසොන් මාසයේ තම ඥාති පිරිස රෝහිණී ගඟ දෙපස කඳවුරු බැඳ ගෙන එතරම් නොවටිනා ජලය වෙනුවෙන් රජවරුන්ගේ ජීවිත විනාශ කර ගන්නට උත්සාහ කළ ආකාරය පැහැදිලි කර එබඳු යුද්ධයක් වළක්වා ගැනීමෙන් සැනසීම ළඟාකර ගත හැකි ආකාරය ඵන්දන ජාතකය අනුසාරයෙන් විස්තර කළ සේක.

මෙහිදී බුදුරජාණන් වහන්සේ ලංකාවාසී නාග පිරිසට විස්තර කර දුන්නේ ඕනෑම උසස් හෝ පහත් යැයි සැලකෙන අයකුට වුවත් අස්ථානයේ වෛර බැඳ හිංසා පීඩා කළහොත් ඒ අය ද වෛර බැඳගෙන අවසානයේ පලිගන්නා බවත් එයින් මහා විනාශයක් ඇතිවන බවත් ය. ඒ නිසා කිසිදිනක කවරෙකුට හෝ වෛර බැඳගෙන හිංසා පිඩා නොකළ යුතු බව උන්වහන්සේ වදාළ සේක.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ලංකාවේ නාගදීපයට වැඩමකළ අවස්ථාවේ දී එහි රැස්ව සිටි නාග පිරිස ඔවුනොවුන් හෙළා දකිමින්, එකිනෙකා පහත් කොට සලකමින් ඉතා අශෝභන ලෙස හැසිරුණු නිසා උන්වහන්සේ ඒ පිරිසට ලටුකික ජාතකයෙන් ද අවවාද කළ සේක. ඉතා වටිනා උපදේශයක් වූ එම ලටුකික ජාතකයේ අතීත කතාව මෙසේ ය.

අතීතයේ බරණැස්නුවර බ්‍රහ්මදත්ත නම් රජකෙනෙකු රාජ්‍යය කරන සමයේ අප මහා බෝසතාණන් වහන්සේ අසූදහසක් ඇතුන්ට නායකව උපන් සේක. එකල එක් කැටකිරිල්ලියක් මඟ අසල ගසක කූඩුවක් තනා බිත්තර දමා එය රකිමින් සිටියා ය. දිනක් බෝසත් ඇත් රජු හා ඇත් සේනාව ඒ මඟින් යනවිට තම කුරුලු කුඩුව නොතලා යන්නයි. ඇය බෝසතු ඇතුන්ගෙ න් ඉල්ලා සිටියාය. ඒ අනුව බෝසත් ඇත් රජු කුරුලු කූඩුව නොපෑගෙන සේ මැදිකොට සිට, ඉන් අනතුරුව, “ පිටුපසින් එන ඇතා ඉතා චණ්ඩයි” හැකිනම් උගෙන් ද මේ කූඩුව බේරා ගාන්නයි “ කියා ගියේ ය. කිරිල්ලිය එම නපුරු ඇත වෙත ද බැගෑපත් වූ මුත්, පැටවුන් පාගා දමා ඊට මුත්‍රා ද කළේය. මේ නිසා ඇතා කෙරෙහි වෛර බැඳගත් කැටකිරිල්ලිය මේ කතාව කවුඩෙකුට කියා නපුරු ඇතාගේ ඇස්වලට කොට වා අන්ධ කරවා, නිලමැස්සෙකුට කියා ඇස්දෙකට ඉහඳ තැබ්බවී ය. මෙයින් අසරණ වූ නපුරු ඇතින්න ජලය සොයමින් වනයේ අතරමං වූ විට කිරිල්ලිය සම්බන්ධ කියා නාද කරවා කඳු මුදුනකට ඇතා ගෙන්වා ගෙන නැවත කඳු පාමුල සිට ගෙම්බා ලවා නාද කරවා නපුරු ඇතා කන්දෙන පහළට පෙරළා පලිගත්තාය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ තම ඥාතීන් වන ශාක්‍ය කෝලිය වංශිකයන්ට දේශනා කළ ධර්මය ලක්වැසි නාග පිරිසට ද දේශනා කිරීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ ලංකාවාසී ඒ අයද තම ඥාතීන් සේ සැලකූ බව ය. ඒ අනුව උන්වහන්සේ දෙසා වදාළේ කෙනෙකු පහත් කොට සලකා කටයුතු නොකළ යුතු බවය. තවද තවකෙනෙකු පිළිබඳ වැරැදි වැටහීමක් ඇති කරගෙන ඒ අනුව තළා පෙළා හෙළා කටයුතු කිරීමෙන් වෛරය ඇති වන බව ය.

මෙසේ වෛරයක් ඇති කරගන්නා පුද්ගලයා ඉතා කුඩා පහත් හෝ අසරණ අයකු වුවත් ඒ අය සිත් තුළ ඇතිකර ගන්නා වූ වෛරය කරණ කොටගෙන මහා විනාශය ඇතිවිය හැකි බැවින් එබඳු නපුරු අදහස්වලින් වැළකී මෛත්‍රිය හා කරුණාව මුල්කරගත් සැමට සමසේ සලකන පුද්ගලයන් බවට පත්වී සාමය උදාකර ගන්නා ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේ එදා නාගදීපයේදී ලංකාවාසී නාග පිරිසට දේශනා කළ සේක. ඒ අනුව මේ බක් මාසයේ අප ද කළ යුත්තේ බක් මස බුදුරදුන් සිරිලක දෙසූ සාමයේ දහම පිළිපැද සියලු ජාතීන් වෙත මෛත්‍රිය පතුරුවා මෙරට සුවසේ දිවි තැබීමට අවැසි ආගමික පරිසරය ගෙවීමට නිර්මාණය කර ගැනීම ය.

ඇලුතෑපොල ගණේකන්ද 
රජමහා විහාරාධිපති,
කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ( චීන) මහාචාර්ය
ආචාර්ය රාජකීය පණ්ඩිත
නැදලගමුවේ ධම්මදින්න හිමි

Cabinet approval to make Tripitaka a world Heritage

ත්‍රිපිටකාභිවන්දනා සමාප්ති මහෝත්සවය සජීව විකාශය Ceremonial Ending of Tr...